انواع فرش دستبافت ایلات و عشایر

قالی‌های عشایری معمولاً بدون نقشه‌ی از پیش طراحی‌شده بافته می‌شوند. نقوش آن‌ها در ذهن بافنده جای دارد و نسل‌به‌نسل منتقل شده است. این بداهه‌پردازیِ هنرمندانه، به هر فرش هویتی یگانه می‌دهد؛ هیچ دو قالی ایلاتی کاملاً شبیه هم نیستند.در این میان، نقوش بته‌جقه، گل‌قاب، خشتی، ستاره، حیوانات، درخت زندگی، و لچک‌ترنج‌های ساده‌شده از پرکاربردترین طرح‌ها هستند. هر کدام معنایی نمادین دارند:

• درخت زندگی نشانگر جاودانگی و استمرار نسل‌هاست.
• بته‌جقه نماد شعله‌ی زندگی، رویش و پویایی است.
• پرندگان جفت یادآور عشق و همدلی میان زن و مرد در زندگی کوچ‌نشینی‌اند.
• حیوانات، شتر، گوسفند و بزکوهی بازتابی از محیط زیست و دارایی‌های معنوی عشایر هستند.

در واقع، نقش‌ها دفتر خاطرات تصویری قوم‌هایی‌اند که تاریخشان را نه بر کاغذ که بر قالی‌ها نگاشته‌اند.